Veri ve yöntem

İndirKalıcı adresli dosyalar

Bu dosyalar atlastaki "Veri indir" penceresinin ürettiği tabloların birebir aynısıdır; adresleri değişmez, bir makalede ya da kodda doğrudan kullanılabilir. CSV: virgülle ayrılmış, nokta ondalıklı, UTF-8. Boş hücre: veri yok.

Sınır geometrisiyle birleştirilmiş il ve ilçe GeoJSON dosyaları atlastaki "Veri indir" penceresinden alınabilir; OpenStreetMap kaynaklı sınırların lisansını taşırlar (il CC BY-SA 2.0, ilçe ODbL 1.0). Harita karoları atlasa özgü bir görselleştirme ürünüdür ve dağıtılmaz; bilimsel analiz için kaynak radyansı doğrudan Earth Observation Group'tan (CC BY 4.0) indirin.

DeğişkenlerSütunlar ne anlatır?

il / ilce

Resmî ad (ilçeler TÜİK ADNKS yazımıyla).

anahtar

Atlasın veri anahtarı: il ya da "İl|İlçe" (sınır dosyasındaki ad).

toplam_2012 … toplam_2025

Yıllık toplam radyans, ham: hücre radyanslarının toplamı (nW/cm²/sr × hücre). Enerji tüketimi, lümen ya da lüks değildir. 2012 kısmi yıldır.

kalibre_2013, kalibre_2025

Ürün geçişlerine göre kalibre toplam: ham ÷ yılın çarpanı.

degisim_2013_2025_yuzde

Kalibre toplamdaki değişim (%), taban 2013.

siralamada

Yalnızca ilçe: 1 sıralamaya girer; 0 ise 2013 ışığı eşiğin altında olduğundan yüzde değişim oynaktır.

nufus_2013, nufus_2025

TÜİK ADNKS yıl sonu nüfusu; boş hücre: ilçe sonradan kuruldu.

kisi_basi_isik_2025

1.000 kişi başına ışık · kalibre: kalibre toplam ÷ nüfus × 1.000.

kisi_basi_degisim_2013_2025_yuzde

Kişi başına ışığın değişimi (%).

YöntemUydudan tabloya

Veri, NOAA/NASA'nın Suomi NPP ve NOAA-20 uydularındaki VIIRS Day/Night Band algılayıcısının gözlemlerinden Colorado School of Mines Earth Observation Group'un (EOG) ürettiği yıllık VNL kompozitleridir. Birim nW/cm²/sr'dir: sensöre ulaşan ışınımın radyansı; sokak düzeyindeki lüks, toplam lümen ya da tüketilen kWh değildir. Izgara 15 yay saniyesidir (kuzey–güney yönünde ≈463 m); bu, sensörün ayırt edebildiği nesne boyutu değildir.

İl ve ilçe toplamları, görüntüden değil ham radyanstan hesaplanır. Bölge maskesi bir kez üretilip bütün yıllara aynen uygulanır; böylece yıllar arasındaki fark yalnızca ışıktan gelir. İdari sınırlar geoBoundaries Türkiye ADM1 (il) ve ADM2 (ilçe) katmanlarıdır.

VNL serisi 2012–2025 arasında üç kez değişti: 2014'te bulut maskeleme yapılandırması (vcmcfg → vcmslcfg), 2022'de ürün sürümü ve uydu (v2.1 → v2.2, NPP → NPP + JPSS-1), 2023'te yeniden yalnızca NPP. Bu geçişlerdeki sıçramaları gerçek değişimden ayırmak için atlas, kararlı referans alanları varsayımına dayanan projeye özgü kalibrasyon çarpanları kullanır (2013 = 1):

Formül: kalibre toplam = ham toplam ÷ o yılın çarpanı. Ham sütunlar (toplam_*) olduğu gibi, kalibre sütunlar bu bölmeyle verilir.

Çarpanlar nasıl kestirildi? Veri hattının kalibrasyon adımı, değişmez referans hedefler kullanır: bütün yıllarda 5–200 nW/cm²/sr aralığında kalan (gürültü tabanının üstünde, doygunluk riskinin altında) ve yıllar arası oynaklığı düşük (değişim katsayısı ≤ 0,35) pikseller. Bunlar çoğunlukla yerleşik kent çekirdekleri ve sabit aydınlatmalı sanayi alanlarıdır. Her ardışık yıl çifti için bu hedeflerin oranlarının ortancası alınır; ortanca, tek tek hedeflerdeki gerçek değişimlere karşı dayanıklıdır. Ürün geçişi olmayan yıl sınırlarındaki oranlar olağan büyümenin dağılımını verir; geçişli bir sınırdaki oran bu dağılımdan ayrıştığı ölçüde fark ürün değişimine atfedilir. Böylece geçiş yılında beklenen kadar büyüme varsa katsayı 1'e yakın kalır ve seri neredeyse dokunulmadan geçer.

Bu bir uyarlamadır; NASA ya da EOG'nin resmî ek düzeltmesi değildir, LED dönüşümünün etkisini tek başına ayıramaz ve bir belirsizlik aralığı yayımlanmamaktadır. Kalibre değerleri bu nedenle istatistiksel kesinlik taşıyan ölçümler olarak değil, ürün geçişlerinden arındırılmaya çalışılmış karşılaştırma değerleri olarak okuyun.

Örnek hesap: Ankara

Aşağıdaki sayılar il istatistikleri dosyasındaki Ankara satırından alınmıştır; aynı adımlarla herhangi bir satır yeniden üretilebilir.

Dikkat: ham toplamı nüfusa bölmek (451.291,04 ÷ 5.910.320 × 1.000 = 76,36) aynı göstergeyi vermez; 1.000 kişi başına ışık her zaman kalibre seriden hesaplanır.

Değişim ve sıralama: dönem değişimi için ilk tam yıl olan 2013 taban alınır (2012 yalnızca Nisan–Aralık dönemini kapsar). 2013 toplam radyansı 2.000'in altındaki ilçelerde yüzde değişim küçük payda yüzünden anlamsızlaştığından bu ilçeler sıralamaya girmez (siralamada = 0).

Yazı dizisindeki tanımlar: "ışık görülen alan", 3 yıllık kayan medyanda ≥ 2 nW/cm²/sr olan hücrelerin toplam alanıdır; "kentsel aydınlık alan", iki yıllık ortalamada (1-2-1 yumuşatma) ≥ 20 nW/cm²/sr olan alandır. Kent büyüme sınırları dosyası bu ikinci tanımla üretilir.

Görselleştirme: haritada radyans 300 nW/cm²/sr'de kırpılır, log1p dönüşümüyle 0–1 aralığına getirilir ve 256 kademeli bir paletten geçirilir; 0,3 nW/cm²/sr altı şeffaftır. Bu yalnızca gösterim içindir; indirilen istatistikler ölçeksiz ham ve kalibre değerlerdir.

SınırlamalarVerinin söyleyemedikleri

• Gece ışığı nüfus, gelir ya da elektrik tüketimi değildir; uydu, gece dışarıya ve yukarıya kaçan ışığı görür.
• Yıllık kompozit anlık bir gece fotoğrafı değildir: bulutlu, ay ışığından etkilenen ve aykırı gözlemler elenerek üretilir. Bulut örneklemesi, kar ve yüzey yansıtıcılığı, atmosfer, ışığın yönü ve gece çalışma saatleri yorumu etkiler.
• Beyaz LED'lerin mavi ışık tepesi (450–460 nm) algılayıcının duyarlı olduğu aralığın dışında kalır; LED'e geçen bir sokak uyduya daha sönük görünebilir.
• Eşik altı ya da maskelenmiş alan mutlaka "ışık yok" demek değildir. Mahalle altı ölçekte yorum yapılmamalıdır.
• Bir sıçrama bir açıklama değildir: LED yenilemesi, yeni tesis, kesinti ya da afet olası nedenlerdir; nedensellik için bağımsız saha verisi gerekir.

AtıfNasıl alıntılanır?

@misc{oner2026geceatlasi,
  author       = {Öner, Koray},
  title        = {Türkiye Gece Işıkları Atlası: il ve ilçe gece ışığı istatistikleri, 2012--2025},
  year         = {2026},
  version      = {2026-09-30},
  howpublished = {\url{https://geceatlasi.com/veri/}},
  note         = {Veri seti, CC BY 4.0}
}

Kaynak verileri de alıntılayın:

1. Elvidge, C. D., Zhizhin, M., Ghosh, T., Hsu, F.-C., & Taneja, J. (2021). Annual time series of global VIIRS nighttime lights derived from monthly averages: 2012 to 2019. Remote Sensing, 13(5), 922. doi:10.3390/rs13050922
2. Elvidge, C. D., Baugh, K., Zhizhin, M., Hsu, F. C., & Ghosh, T. (2017). VIIRS night-time lights. International Journal of Remote Sensing, 38(21), 5860–5879.
3. Runfola, D. ve diğerleri (2020). geoBoundaries: A global database of political administrative boundaries. PLoS ONE, 15(4), e0231866. Türkiye sınırları © OpenStreetMap katkıcıları (il CC BY-SA 2.0, ilçe ODbL 1.0).
4. TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçları, il ve ilçe nüfusları 2013–2025.

SürümVeri sürümü ve lisans

Veri sürümü 2026-09-30 (veri hattının üretim tarihi). Atlasın türettiği istatistikler ve kent sınırları CC BY 4.0 ile paylaşılır: kaynak göstererek serbestçe kullanabilir, paylaşabilir ve türetebilirsiniz. OpenStreetMap kaynaklı veriler kendi lisanslarıyla (ODbL 1.0 / CC BY-SA 2.0) dağıtılır. Atlas bağımsız bir kişisel projedir; NASA, NOAA ya da EOG tarafından onaylanmış bir uygulama değildir.